60 jaar Porsche in een notendop

60 jaar Porsche in een notendop

Porsche, een automerk met een imposante historie. Met een geschiedenis die niet zomaar in een notendop omschreven kan worden. Daar is de historie gewoonweg te omvangrijk voor. Te ontzagwekkend. Het zijn niet alleen de mijlpalen, de verschillende modellen en de maatschappelijke betekenis van Porsche over de afgelopen zestig jaar, die het merk Porsche kunnen resumeren. Het merk Porsche hoort bij een uiterst zeldzame gezelschap van automerken die gerust mythisch genoemd kunnen worden. Boven het legendarische, het eeuwige als we in termen van surrealisme spreken. Terwijl we echter al 60 jaar lang de tastbare voortbrengsels van het roemruchte merk uit Stuttgart-Zuffenhausen mogen meemaken. Liefhebber van Porsche of niet? Men kan niet ontkennen dat Porsche de afgelopen zes decennia iets heeft betekend voor de automobielindustrie. En niet alleen op het gebied van automobiliteit. Naast de bouw en het assembleren van sportieve luxe auto´s, verwierf Porsche de reputatie als één van de veelzijdige techniekleveranciers in de wereld.

Zeventien jaar voordat het automerk Porsche werd opgericht, in het jaar 1931, richtte Ferdinand Porsche een techniekbureau op onder de naam ‘Dr. Ing. h.c. F. Porsche Gesellschaft’. Een klein bedrijfje dat andere ondernemingen adviseerde op het gebied van motorontwikkelingen, maar ze ook zelf vervaardigde. Op aanvraag van AutoUnie ontwikkelde Porsche in 1933 een 16-cilinder racewagen. De constructie van deze bolide met middenmoter werd zo overweldigend ontvangen, dat Ferdinand Porsche de opdracht van het toenmalige Zündapp en NSU kreeg, een betaalbare compacte auto voor het volk te ontwerpen, een ‘Volkswagen’. Porsche bouwde diverse prototypen, maar het was Adolf Hitler die in 1934 Ferdinand de opdracht gaf de "Kraft durch Freude"-wagen (wagen voor het volk) daadwerkelijk voor de massa te bouwen. Een fabriek in Fallersleben (heden Wolfsburg) werd hiervoor speciaal gebouwd. De eerste Volkswagen Type 1 - beter bekend als ‘Kever’- rolde in 1940 van de band. Vanaf die periode is Porsche tot op de dag van vandaag nauw verbonden aan Volkswagen, maar heeft ook samengewerkt met merken als SEAT, Lada, Subaru, Daewoo en Studebaker. De Tweede Wereldoorlog brak aan en Porsche was genoodzaakt voertuigen voor militaire doeleinden - zoals de Kübelwagen en de Maus-tank - te vervaardigen. Na de oorlog probeerde het technische kantoor Dr. Ing. h.c. F. Porsche Gesellschaft - tijdens de oorlog gevestigd in Gmünd, Oostenrijk - zich wederom te vestigen in de automobielsector, maar dat verliep moeizaam. Porsche kreeg voornamelijk orders uit de agrarische wereld om onderdelen te ontwikkelen voor tractoren.

Fantasie wordt utopie
In de zomer van 1947 ontwikkelde Ferdinand, samen met zijn zoon Ferry, ondertussen een tweezits roadster op basis van de Volkswagen Kever. Precies een jaar later nam de nieuwe creatie van Ferry, de Porsche 356 ‘nr. 1’, deel aan de Innsbruck City Race die het meteen wist te winnen. Zie de video voor de eerste testmeters van de Porsche 356 met Ferdinand Porsche achter het stuur (1948). Niet veel later produceerde Porsche de tweede serie van de 356. Ferdinand Porsche was erg tevreden over het resultaat van zijnn zoon. “I would not have changed a single screw”, waren de lovende woorden van de grondlegger. In 1949 verhuisde Porsche terug naar Stuttgart-Zuffenhausen, om daar de productie van de 356 voort te zetten. Twee jaar nadat Porsche teruggekeerd was, overleed Ferdinand Porsche op 76-jarige leeftijd. Ferry Porsche ging verder met de realisatie van zijn droom.

Eén cijfer maakte het verschil
Halverwege de jaren ’50 realiseerde Ferry dat het merk veel meer potentieel had dan dat het tot nu toe had aangetoond. Hij wilde een nieuwe sportwagen - met de basisbeginselen van de 356 - bouwen die nog beter presteerde, maar die ook dagelijks gebruikt kon worden. In ieder geval moest de luchtgekoelde boxermotor uit de Porsche 356 terugkeren in deze nieuwe sportauto. En het interieur moest ruimer worden, evenals de kofferruimte. Vanaf 1962 - onder de projectnaam ‘901’ - werd er in razend tempo een nieuwe sportwagen ontwikkeld. Kleinzoon van grondlegger Ferdinand Porsche; Ferdinand Alexander tekende de lijnen. Tijdens de IAA in Frankfurt (1963) introduceerde Porsche de eerste 901 die gereed was voor de openbare weg. Na diverse testsessies rolden op 12 september 1964 - een maand nadat het productiemodel van de Porsche 901 werd getoond op de Autosalon van Parijs - de eerste 901’s van de lopende band. Het Franse Peugeot had inmiddels bij Porsche geklaagd over de typenaam 901. Volgens Peugeot beheerden zij de rechten op deze driecijfercombinatie met de ‘0’ in het midden. Ondertussen waren er al 49 exemplaren van de 901 vervaardigd. Ferry Porsche besloot de typenaam 901 om te dopen tot 911. Drie cijfers die legendarisch werden.

De bakermat
Naast het produceren van straatmodellen, is het deelnemen aan de autosport misschien wel de bron van het merkimago geweest. Zo is Porsche zeer succesvol geweest in de verschillende takken van de autosport, met meer dan 28.000 overwinningen. In de periode 1906-1977 behaalde Porsche elfmaal een winning in de oudste race ter wereld, de Targa Florio op Sicilië. De 24 uren van Le Mans schreef Porsche zestien keer op z’n naam. Een grandioze prestatie die tot op heden geen enkel automerk heeft geëvenaard. Eveneens trotseerde Porsche tot tweemaal toe het hoogste podium van Parijs-Dakar Rally. Porsche is met wisselend succes actief geweest in de Formule 1. In de seizoenen 1958 tot 1964 wist men één Grand Prix te winnen, die van Frankrijk in 1962. Na bijna twee decennia, in de jaren 1983 tot 1986, kwam Porsche terug in de Formule 1. Tijdens deze seizoenen bouwde Porsche motoren onder het label Techniques d´Avant Garde (TAG) voor het team van McLaren. Hiermee behaalde Porsche in 1984, 1985 en 1986 drie constructeurtitels. Na een aantal jaren uit de Formule 1 te zijn geweest, deed Porsche in 1991 opnieuw een poging als motorleverancier. Maar dit verliep niet zoals verwacht. De Formule 1-bolides die door Porsche-motoren werden aangedreven, scoorden het hele seizoen geen punt. Ze wisten zich de helft van het aantal races niet eens te kwalificeren. Sindsdien heeft Porsche nimmer meer deelgenomen aan de Formule 1.

Het 911-tijdperk
De Porsche 911 werd mede door zijn uitstekende rijeigenschappen en eigenaardige vormgeving een ongekend succes. In de jaren vanaf 1964 volgen de meest uiteenlopende varianten op de Porsche 911, evenals diverse racewagens. Met enkele hoogtepunten als de Porsche 912. Een goedkopere variant van de 911 met de viercilindermotor van de 356 en een eenvoudiger interieur. De bekende 911 Targa - een variant op de cabriolet - werd in 1965 geïntroduceerd. In 1974 presenteerde Porsche op de Autosalon van Parijs de 911 Turbo, een sportwagen met serieuze prestaties. In 1985 bereikt Porsche met de 959 een mijlpaal in de 911-geschiedenis. Aanvankelijk bedoeld om deel te nemen in de Groep B van de rallysport, gebruikte Porsche de 959 eveneens om onderzoek te doen naar een geheel nieuw vierwielaandrijvingsysteem. Behalve het winnen van de Parijs-Dakar Rally in 1986 was de Porsche 959 tevens de eerste auto met zesversnellingsbak. De Porsche 959 stond vervolgens aan de basis van een geheel nieuw Porsche-tijdperk.

Boegbeeld
Ondanks dat het 911-model de afgelopen zestig jaar de meeste aandacht naar zich toetrok, mogen we andere geproduceerde modellen van Porsche niet overslaan. Deze modellen hebben weliswaar niet tweederde van het zestigjarig bestaan van Porsche getrotseerd, maar zijn op z’n minst deels verantwoordelijk voor het immense succes die Porsche vandaag heeft als één van de meest winstgevende autofabrikanten te wereld. Zo herinneren we ons de Porsche 550 Spyder (1953), de VolkswagenPorsche ´VoPo´ 914 uit 1969 en de eerste Porsche met een voorin geplaatste motor, de 924 (1975). Deze laatste zorgde ervoor dat Porsche omhoog krabbelde uit de financiële crisis waarin het zat. Een nieuwe variant van de 911 werd gelanceerd in 1982, de Porsche 911 SC Cabriolet. Een jaar daarvoor lanceerde Porsche de 944, de opvolger van de 924. Niet te vergeten is de Porsche 928, een sportwagen met een voorin geplaatste V8-motor. Deze zou in eerste instantie de 911 moeten vervangen, maar dat is nooit gelukt. Wel bijzonder is dat een sportwagen als de 928 in 1977 tot ‘Auto van het Jaar’ werd verkozen.

Zaaien en oogsten
In 1993 trad Wendelin Wiedeking als CEO aan het hoofd van Porsche. Porsche kwakkelde toentertijd nog steeds en aan Wiedeking de taak om Porsche er weer bovenop te helpen. Dat lukte. En hoe. Dankzij efficiënte productiemethodes en succesvolle modellen als de Porsche Boxster (1993) en het derde model, de Cayenne (2002), wist Porsche een onuitwisbaar imago op te bouwen. De hypersportwagen Porsche Carrerra GT - die in een oplage van 1.270 stuks is gefabriceerd tussen 2004 en 2005 - heeft de autofabrikant nog eens extra aanzien gegeven. Dit alles heeft geleid dat Porsche nu één van de machtigste en winstgevende automerken ter wereld is. Met een aandeel van 31% in Volkswagen AG (op korte termijn zelfs 50%), zal Porsche haar positie verstevigen. Maar ondanks deze invloed zal Porsche’s honger naar succes niet zijn gestild. In 2009 zal de volgende mijlpaal zijn introductie doen in de vorm van een vierdeurs Grand Turismo, de Panamera. Dit zal hedendaags het vierde model van Porsche worden en zal op termijn worden voorzien van hybridetechniek. De bouw van de Panamera zal leiden tot circa 1.000 nieuwe banen. Op deze manier blijft Porsche AG investeren in concrete producten en andere (maatschappelijke) innovaties. Of Porsche over zestig jaar nog steeds tastbaar is, kunnen we niet zeggen. Wat we wel weten, is dat - zoals dat voor legendes opgaat - een icoon als Porsche nimmer zal verdwijnen.

© Autowereld.com | Gerben Witten