Hoe Mazda´s nieuwe design-DNA Kodo is ontwikkeld

Mazda Kodo

Mazda staat aan de vooravond van de introductie van een compleet nieuw design-DNA. Met de presentatie van de Shinari conceptcar hebben we daar al een heel concreet voorproefje van gekregen. De conceptcar moet het nieuwe design bij ons laten bezinken en werd onder leiding van Mazda’s nieuwe designdirecteur Ikuo Maeda samen met zijn vier designstudio’s ontwikkeld. Maar hoe ontstaat zo’n DNA eigenlijk? Wat komt er allemaal bij kijken? En wie is die nieuwe designer?


Om antwoord te krijgen op die vragen werden wij door Mazda exclusief uitgenodigd in de omgeving van één van ‘s werelds belangrijkste design- en modesteden: Milaan. Tijdens uitgebreide workshops onder leiding van Mazda’s ontwerpers kregen wij een exclusief kijkje in de keuken van de ontwerpafdeling. Zeer interessant, want het zal voor velen volstrekt onbekend zijn hoe een ontwerpafdeling nu precies werkt. We zullen proberen het kort maar krachtig uit de doeken te doen. In detail treden kan nauwelijks, daarvoor is het proces veel te lang en te diepgaand. Maar de hoofdlijnen zijn al minstens zo interessant.

“Met het vertrek van Van den Acker is Kodo gestorven, de nieuwe hoofddesigner heeft andere ideeën.”

Nagare

Om een goed beeld te krijgen van de nieuwe designtaal moeten we even terug in de tijd. Een kleine tijdreis, want het is nog maar enkele jaren gelden dat Mazda de Nagare-lijn invoerde. De jaren die volgden stonden in het teken van de ene conceptcar na de andere. Stuk voor stuk gewaagde designstudies die Mazda’s designfilosofie Nagare moesten uitbeelden. Nagare was een designtaal die door de Nederlander Laurens van den Acker, inmiddels designdirecteur bij Renault, is bedacht. De designtaal was gebaseerd op vormen uit de natuur zoals woenstijnzand dat door de wind is gevormd en lavastromen die gestold zijn. Maar met het vertrekken van Van den Acker lijkt die designtaal al heel vroegtijdig een stille dood gestorven. De nieuwe hoofddesigner van Mazda heeft namelijk andere ideeën.



Nieuwe designdirecteur: Ikuo Madea

Van den Ackers’s opvolger Ikuo Maeda wil de op stilstaande vormen in de natuur gebaseerde Nagare-designtaal voorzien van beweging en emotie. Volgens hem past beweging veel beter bij het dynamische karakter van de hedendaagse Mazda’s, maar zet het zeker ook de traditie van het merk voort. Ikuo Maeda refereert daarbij graag aan Mazda-klassiekers als de R360 Coupé, de oorspronkelijke RX-7 en uiteraard de MX-5. De nieuwe General Manager van de Design Divisie kent die modellen overigens beter dan wie ook. Zijn vader, Matasaburo Maeda was in 1978 immers verantwoordelijk voor het design van de RX-7 en heeft vele jaren aan de top van de designafdeling van de Japanners gestaan. Hij heeft bovendien zijn zoon geïnspireerd om eveneens designer te worden. Ikuo Maeda ontving als kind van zijn vader een door Enzo Mari ontworpen briefopener van roestvrij staal en satijnafwerking die hem aan het denken zette. Sindsdien is hij overtuigd van het feit dat ook een auto niet zomaar een industrieel ontwerp is, maar een machine die gekoesterd dient te worden.


Mazda Design

Goed, terug naar waar wij zo benieuwd naar zijn. We staan inmiddels namelijk oog in oog met de Shinari concept, het model dat Mazda’s nieuwe design-DNA Kodo moet uitdragen. De brandende vraag is: hoe ontstaat een dergelijk ontwerp eigenlijk? Dat is een vraag die niet zomaar beantwoord is. Allereerst is het van belang om de werkwijze van Mazda Design enigszins te kennen. Mazda Design omvat namelijk vier designstudio’s: in Irvine (Californië), Oberursel (Duitsland) en in zowel Yokohama als Hiroshima (beiden Japan). Ikuo Maeda leidt de wereldwijde designafdeling vanuit het hoofdkantoor in Japan, maar zijn collega’s in respectievelijk Azië, Europa en de Verenigde Staten zijn elk verantwoordelijk voor hun eigen markt en daarbij behorende modellen. Om samen tot een nieuw DNA te komen worden dan ook elementen vanuit de verschillende studio’s aangedragen. Je zult begrijpen dat men daarbij niet over één nacht ijs gaat en er talloze onderzoeken naar trends, stijlen en (potentiële) klanten aan vooraf is gegaan.

Thema
Met al die informatie op zoek werd het thema ‘Kodo – Soul of Motion’ bepaald. De focus ligt daarbij op de kracht en schoonheid van de ogenblikkelijke beweging van dieren of mensen. “Dit is de vorm die zichtbaar is op het moment dat een beweging begint; denk daarbij aan bijvoorbeeld het moment net voordat een jachtluipaard zijn prooi bespringt. Het moment waarop de opgebouwde kracht vrijkomt. Het ogenblik dat maximale concentratie vergt en waarop snelheid en beheerste spanning op een geheel eigen manier verleidelijk zijn”, legt General Manger Design Ikuo Maeda ons uit.


Ontwerpfase

Aan de hand van het gecreëerde thema liet Maeda niet zijn designers, maar juist de modelbouwers (die normaal gesproken kleimodellen creëren) geheel vrij om objecten te ontwerpen op basis van dit thema. Geen auto’s, maar juist kunstobjecten. Daarop werden vervolgens de beste creaties gekozen en mochten de designers aan de slag om dit te evolueren tot een auto-ontwerp. Met een leeg vel papier en tekengerei – ondanks alle computers werken de ontwerpers nog graag op papier – werden zij-aanzichten geschetst. De voorwaarde was dat het een vierdeurs auto moest zijn die geheel aan het thema voldeed. De vele ontwerpen die hieruit voortkwamen werden vervolgens voorgelegd aan de modelbouwers die de schetsen van hun voorkeur mochten kiezen. En dat is uniek! Normaal gesproken kiest het management of de hoofdontwerper, maar Mazda gooide het over een andere boeg en inspireerde hiermee de gehele afdeling. De modelbouwers waren zeer gevleid en gingen – nadat de designers de ontwerpen tot in detail in 3D hadden uitgewerkt - aan de slag om kleimodellen te maken. De selectie die daardoor was ontstaan was uiteindelijk doorslaggevend en bij een interne competitie werd onder leiding van Ikuo Maeda uiteindelijk het definitieve ontwerp gekozen. Het 1:1 schaalmodel dat daarvan werd gemaakt is vervolgens aan alle designafdelingen ter wereld gepresenteerd, verder gefinetuned en bood de basis voor de Shinari.

“Om inspiratie op te doen zijn Jenkins en zijn team continue op zoek naar trends op het gebied van mode, sierraden, meubels, gadgets en schoenen.”

Interieur

Terwijl men in Japan volop doorwerkte aan het fine-tunen van het ontwerp van het exterieur werd in de Verenigde Staten het interieur ontworpen. Onder leiding van de Amerikaan Derek Jenkins, Director of Design van Mazda North America werd begonnen aan een lange zoektocht naar materialen, kleuren, gadgets en natuurlijk een lijnenspel voor de cockpit. En net als Maeda is ook Jenkins zeer ervaren. Hij werkte onder meer voor Volkswagen en Audi en stond aan de wieg van modellen als de A2, A8, Iroc, Ragster concept en GX3. Maar Jenkins tekende ook de Kobe Bryant Signature basketbalschoen van Adidas.



Inspiratie

Om inspiratie op te doen zijn Jenkins en zijn team continue op zoek naar trends op het gebied van mode, sierraden, meubels, gadgets en schoenen. Met zogenaamde ‘moodboards’ waarop verschillende thema’s tot stand komen doen de designers inspiratie op. Voor de Shinari zien we op één van de moodboards onder andere foto’s van een Porsche Design horloge, een iPhone, chique dameslaarzen en trendy sneakers. Maar ook een schitterend lederen designbankstel en een hightech motorfiets sieren het bord. Jenkins zocht naar de ultieme combinatie van sportiviteit, hightech gadgets en chique materialen. Voor het design van het dashboard werd een cockpit als uitgangspunt gekozen waarbij de vloeiende en zwevende lijnen een gevoel van rust en lichtvoetigheid moeten uitstralen.

Discussies
Het klinkt allemaal als eenvoudige en logische stappen, maar als we Ikuo Maeda naar het daadwerkelijk verloop vragen geeft hij eerlijk toe dat er heel wat discussies aan vooraf zijn gegaan voordat we hier naast de Shinari staan. “Op sommige moment lopen de discussies hoog op. We hebben immers allemaal dezelfde passie: het neerzetten van een niet te evenaren ontwerp”, aldus Maeda. Hij vervolgt: “De competitie onderling is dan ook heel sterk en dat houdt alle afdelingen scherp.”



Shinari

Hoe het DNA is ontstaan, wat er allemaal bij komt kijken en wie Maeda is hebben we inmiddels in een notendop geprobeerd samen te vatten. Maar één ding is minimaal zo belangrijk: wat gaan we van de Shinari terug zien? Als we het Maeda voorleggen laat hij weten dat het design van de Shinari – en daarmee de Kodo designtaal – leidend zal zijn voor nieuwe Mazda’s van de toekomst. Op dit moment wordt er hard gewerkt aan het design van enkele nieuwe Mazda’s waarin het DNA duidelijk terug zal komen. De Shinari zelf zal er helaas nooit komen. Het ontwerp is te radicaal en puur bedoeld als visitekaartje voor de nieuwe designtaal en bovendien inspiratie voor de designafdelingen. Als kers op de taart worden we op het laatste overigens nog getrakteerd op een voorproefje van hoe Mazda het Kodo-DNA door kan vertalen op een compacte auto. Stonden we hier dan zomaar oog in oog met een schaalmodel die als inspiratie dient voor de nieuwe 2?



Prooi

En zo, in een notendop verklaart, ontstond het ontwerp van de Mazda Shinari, maar veel belangrijker nog: van Mazda’s nieuwe designtaal die de komende jaren leidend zal zijn. Naar onze mening verdient de Shinari de het predicaat “mooiste conceptcar die Mazda ooit wist te ontwerpen” en bovendien is het één van de mooiste conceptcars die we dit jaar hebben gezien. Als Mazda daadwerkelijk in staat is om dit design door te vertalen naar haar productiemodellen dan maakt het merk een enorme sprong. En daarmee zijn we terug bij het ontstaan van de nieuwe designtaal Kodo die kan worden vertaald als het moment waarop een roofdier op het punt staat zijn prooi te bespringen.